Deze regels maken onderdeel uit van de Europese AI Act. Het doel is dat mensen beter kunnen herkennen wanneer zij met AI te maken hebben of wanneer content met behulp van AI is gemaakt.
Ook voor goede doelen met een CBF-keurmerk is dit relevant. AI kan organisaties helpen om efficiënter te werken, middelen beter te benutten en meer impact te maken. Tegelijk vraagt het gebruik van AI om zorgvuldigheid en transparantie, zeker bij communicatie, fondsenwerving, campagneboodschappen, beeldmateriaal en contact met donateurs.
Wanneer moet je duidelijk maken dat AI wordt gebruikt?
De nieuwe transparantieregels zijn vooral bedoeld voor situaties waarin mensen anders niet goed kunnen weten dat zij met AI communiceren, of waarin AI-gegenereerde content voor echt kan worden aangezien. Denk bijvoorbeeld aan een chatbot die vragen van donateurs beantwoordt, een AI-stem die iemand telefonisch te woord staat, of realistische AI-gegenereerde beelden, video’s of audio. Goede Doelen Nederland wijst erop dat dit ook kan spelen bij websites, chatbots, video’s, sociale media, drukwerk en andere communicatie-uitingen.
Dat betekent niet dat ieder intern gebruik van AI automatisch vermeld moet worden. Gebruik je AI bijvoorbeeld als hulpmiddel bij het schrijven van een tekst, het samenvatten van een overleg of het voorbereiden van een socialmediapost, dan hoeft daar in de meeste gevallen niet bij te staan dat AI is gebruikt. De kern van de regels is het voorkomen van misleiding en het herkenbaar maken van AI-gebruik wanneer dat voor de ontvanger relevant is.
Waarom is dit belangrijk voor goede doelen?
Goede doelen werken met vertrouwen. Donateurs, vrijwilligers, begunstigden en andere betrokkenen moeten erop kunnen rekenen dat communicatie zorgvuldig, eerlijk en transparant is.
Daarom is het verstandig om extra alert te zijn op AI-gebruik in situaties waarin vertrouwen direct een rol speelt. Bijvoorbeeld bij:
fondsenwervende campagnes;
donateurscontact via chatbots of geautomatiseerde service;
realistische beelden, video’s of stemmen;
persoonlijke verhalen of testimonials;
publiekscampagnes en socialmediacontent;
communicatie over resultaten, impact of urgente noodsituaties.
Een onjuiste of onduidelijke inzet van AI kan het vertrouwen van het publiek in goede doelen schaden. In het document dat CBF hierover deelt met goede doelen met CBF-keurmerk, wordt daarom nadrukkelijk gewezen op het belang van transparantie bij AI-gebruik, met name rond fondsenwerving, campagneboodschappen en beeldmateriaal.
Relatie met het CBF-keurmerk
Iedere organisatie in Nederland moet zich houden aan geldende wet- en regelgeving. Dat geldt uiteraard ook voor goede doelen.
Voor goede doelen met een CBF-keurmerk raakt verantwoord AI-gebruik daarnaast aan de normen van de CBF-Erkenning. In het bijzonder aan:
Norm 2.3.3 – Geefvertrouwen en geefbereidheid
Het Goede Doel werft zodanig dat het geefvertrouwen en de geefbereidheid van donateurs, andere gevers en vrijwilligers aan Goede Doelen niet worden geschaad.
Norm 7.2.1 – Omgang met belanghebbenden
Het Goede Doel onthoudt zich van misleidende communicatie en is transparant, respectvol en zorgvuldig in de omgang met belanghebbenden. Het Goede Doel legt vast hoe het dit doet.
Deze normen bieden ruimte om met goede doelen het gesprek aan te gaan over verantwoord AI-gebruik, zeker wanneer AI wordt ingezet in communicatie, fondsenwerving of contact met belanghebbenden.
Wat kun je als organisatie nu doen?
Voor de meeste goede doelen zullen de gevolgen van de nieuwe transparantieregels waarschijnlijk beperkt zijn. Toch is dit een goed moment om bewust stil te staan bij de manier waarop AI binnen de organisatie wordt gebruikt. Goede Doelen Nederland adviseert organisaties om na te gaan waar AI wordt ingezet en of daar voldoende transparantie over bestaat.
Een praktische eerste stap is om intern te inventariseren:
Waar gebruiken we AI?
Denk aan communicatie, fondsenwerving, donateursservice, HR, administratie, analyse of ondersteuning van medewerkers en vrijwilligers.Komt onze doelgroep rechtstreeks met AI in aanraking?
Bijvoorbeeld via een chatbot, AI-stem, automatisch gegenereerd antwoord of gepersonaliseerde communicatie.Gebruiken we AI-gegenereerde beelden, audio of video?
En kan deze content voor echt worden aangezien?Zijn afspraken over AI-gebruik vastgelegd?
Bijvoorbeeld over menselijke controle, privacy, transparantie, beeldgebruik en verantwoordelijkheid.Is voor donateurs, vrijwilligers en andere betrokkenen duidelijk wanneer AI wordt gebruikt?
Vooral in situaties waarin dat relevant is om misleiding of verwarring te voorkomen.
Meer informatie
De Autoriteit Persoonsgegevens geeft uitleg over de nieuwe transparantie-eisen voor AI en wat deze betekenen voor organisaties. Ook Goede Doelen Nederland heeft informatie gepubliceerd over de AI Act en de nieuwe transparantieregels voor goede doelen.
Lees meer bij:
Autoriteit Persoonsgegevens: Transparantie-eisen voor AI: wat betekent dit voor u?
Autoriteit Persoonsgegevens: Vanaf 2 augustus wordt duidelijker of het AI is of echt
Goede Doelen Nederland: AI Act: nieuwe transparantieregels vanaf 2 augustus. Wat betekent dit voor jouw organisatie?
Europese Commissie: Transparantieverplichtingen onder artikel 50 van de AI Act
Tot slot
AI biedt kansen voor goede doelen, maar vraagt ook om heldere afspraken en zorgvuldig gebruik. Transparantie helpt om misleiding te voorkomen en vertrouwen te behouden.
CBF adviseert goede doelen met een CBF-keurmerk daarom om hun AI-gebruik intern te bespreken, afspraken vast te leggen en waar nodig aan te passen aan de nieuwe transparantieregels.
Deze tekst is bedoeld als algemene informatie voor goede doelen met een CBF-keurmerk en is geen juridisch advies. Raadpleeg bij twijfel de officiële informatie van de Autoriteit Persoonsgegevens, de Europese Commissie of juridisch advies.