De presentatie van Geven in Nederland stond niet alleen in het teken van de lancering van de nieuwe onderzoeksresultaten, er werd ook afscheid genomen. Filantropie professor Theo Schuyt gaat de Vrije Universiteit verlaten en liet nog een keer zijn licht schijnen over verleden en toekomst van de filantropie in Nederland. Hij noemde in zijn afscheidsrede de filantropie een van de vier hoekstenen van de samenleving. Schuyt: "Wordt het ook niet tijd om na te denken over het vestigen van een nieuwe discipline getiteld: 'Maatschappelijk initiatief wetenschap' of, internationaal geformuleerd: de 'Philanthropology'?"
Mensen die geven, geven meer
Het hart van de bijeenkomst was echter de presentatie van het boek Geven in Nederland. Veel seinen staan op groen, zo blijkt uit de resultaten van het meest diepgaande onderzoek naar geefgeld in ons land. Huishoudens geven met €2,35 miljard op jaarbasis nog steeds met gulle hand. Al is de reële waarde van deze giften door de hoge inflatie tussen 2022 en 2024 nauwelijks gestegen. Het percentage dat geeft is onveranderd hoog (74%) maar neemt wel af. "Giften komen van een steeds kleinere groep," zegt Projectcoördinator en onderzoekster Dr Stephanie Koolen-Maas. "De gemiddelde gift steeg naar € 415. De mensen die geven, geven meer."
"Het bedrag dat goede doelen van loterijen krijgen is opnieuw gegroeid, naar € 635 miljoen in 2024. Frappanter nog is dat tussen 2022 en 2024 de inkomsten uit nalatenschappen met liefst 13% zijn gestegen. Gemiddeld ontvingen goede doelen 30% van hun particuliere inkomsten uit nalatenschappen. Deze inkomsten uit erfenissen zijn wel grillig," aldus Koolen-Maas. "Ze zijn afhankelijk van sterftecijfers en veelal worden de inkomsten sterk beïnvloed door een klein aantal zeer grote nalatenschappen. Nalatenschappen zijn bovendien conjunctuurgevoelig, afhankelijk van bijvoorbeeld huizenprijzen en de beurs, en daarom inherent onvoorspelbaar van jaar tot jaar."
Gouden Eeuw
Theo Schuyt zei ooit dat dankzij de aanstaande golf nalatenschappen een 'Gouden Eeuw voor de filantropie' lonkte. Volgens Koolen-Maas is die gouden eeuw nu aangebroken. "De recordgroei in de periode 2022-2024 is daar het bewijs van," zegt zij. "Maar we zien ook dat de inkomsten uit nalatenschappen zeer geconcentreerd zijn onder een kleine groep goede doelen. De tien goede doelen met de meeste inkomsten uit nalatenschappen ontvingen in 2024 samen 235 miljoen euro. Daarmee zijn zij goed voor 46% van alle inkomsten uit nalatenschappen die bekend zijn bij het CBF."
KWF Kankerbestrijding is al jaren de nummer één voor wat betreft inkomsten uit nalatenschappen. In 2024 ontving deze organisatie 80 miljoen euro. Dat is 16% van alle gedoneerde nalatenschappen. Grote goede doelen hebben dan ook een stevige voorsprong bij erflaters. Zij genieten grotere bekendheid, en mensen die hun testament opmaken kiezen vaak voor organisaties die ze al hun hele leven kennen. Daarbij hebben grote goede doelen budget voor campagnes en hebben zij relatiemanagers in dienst die een belangrijke rol hebben bij het verwerven van nalatenschappen. Het resultaat is dat de kloof tussen kleine en grote goede doelen de komende decennia wijder zal worden. "Het is mijn vrees dat slechts een kleine club goede doelen zal profiteren van de Gouden eeuw van de Filantropie," zegt Koolen-Maas.
Heikele positie jongeren
Zorgelijk is ook dat de jongeren van Generatie Z minder vaak geld geven. Het verzoek om te doneren werd door de jongeren in 2004 nog door 75% positief beantwoord. In 2025 was dat nog maar 35%. Daar staat tegenover dat zij vaker bereid zijn om vrijwilligerswerk te verrichten, maar dan wel op hun voorwaarden.
De Gouden Eeuw van de filantropie mag dankzij de golf nalatenschappen dan zijn begonnen, ook hier is het nieuws niet alleen positief. Op termijn werkt de economisch meer heikele positie van de jeugd door. Nu nog worden de nalatenschappen aangedreven door oudere generaties die profiteerden van stevige economische groei, stijgende huizenprijzen en goede pensioenen. De jongeren moeten het echter met veel minder doen, en dus vallen de inkomsten van goede doelen over enkele decennia, wanneer de oudere generatie nalaters er niet meer is, waarschijnlijk terug.
Koolen-Maas: "Voor goede doelen is de huidige periode dus een tijdelijk venster om hun reserves aan te vullen en alternatieve manieren te vinden om jongere generaties te binden."
_____________________________________________________________________________________________
Bron en context
Dit artikel is gebaseerd op de presentatie van Geven in Nederland 2026, het tweejaarlijkse onderzoek van het Centrum voor Filantropische Studies van de Vrije Universiteit Amsterdam. De vijftiende editie werd gepresenteerd op 26 juni 2026 tijdens de Dag van de Filantropie.
Geven in Nederland onderzoekt onder meer bijdragen van huishoudens, individuen, fondsen, bedrijven en loterijen aan maatschappelijke doelen. Daarbij gaat het niet alleen om geld, maar ook om goederen, tijd en vrijwillige inzet.
In dit artikel benoemt het CBF enkele opvallende ontwikkelingen voor goede doelen: het smaller wordende draagvlak onder gevers, de groei van inkomsten uit nalatenschappen en de veranderende betrokkenheid van generatie Z.
Meer lezen
Download het onderzoek Geven in Nederland 2026 via het Centrum voor Filantropische Studies.
Bekijk ook het CBF-register om te controleren welke goede doelen het CBF-keurmerk hebben.